बबिता थापा

महिलाको सुरक्षामा प्रश्न: कहिले रोकिन्छ बलात्कार?” आजको समयमा हाम्रो समाजले अत्यन्त गम्भीर र पीडादायक समस्याको सामना गरिरहेको छ—बलात्कारका बढ्दो घटना। यस्तो जघन्य अपराधले केवल एउटा व्यक्तिको जीवन मात्र नष्ट गर्दैन, यसले परिवार, समाज र राष्ट्रको नैतिक आधारलाई समेत कमजोर बनाउँछ। बलात्कार मानवता विरुद्धको अपराध हो, जसले पीडितको शारीरिक मात्र होइन, मानसिक र सामाजिक जीवनमा गहिरो घाउ पार्छ। त्यसैले यस समस्यालाई गम्भीरतापूर्वक लिएर सुरक्षा व्यवस्थालाई मजबुत बनाउने र कडा कानुनी कदम चाल्ने आवश्यकता अत्यन्त महत्वपूर्ण छ। सबैभन्दा पहिले, बलात्कारका घटनाहरू बढ्नुको मुख्य कारणहरूलाई बुझ्न आवश्यक छ। समाजमा महिलाप्रति रहेको असमान दृष्टिकोण, पितृसत्तात्मक सोच, अशिक्षा, मदिरा तथा लागुऔषधको दुरुपयोग, र कमजोर कानुनी कार्यान्वयन यसका प्रमुख कारणहरू मानिन्छन्। धेरै ठाउँमा अझै पनि महिलालाई कमजोर र निर्भर मान्ने सोच विद्यमान छ। यस्तो सोचले महिलामाथि हुने हिंसालाई अप्रत्यक्ष रूपमा प्रोत्साहन दिन्छ। अर्को महत्वपूर्ण कारण भनेको अपराधीहरूलाई समयमै कडा कारबाही नहुनु हो। कतिपय अवस्थामा पीडितले न्याय पाउन वर्षौं कुर्नुपर्छ। ढिलाइ हुने न्यायले अपराधीको मनोबल बढाउँछ भने पीडितको आत्मविश्वास घटाउँछ। यदि कानुनको कार्यान्वयन प्रभावकारी र छिटो भयो भने अपराधीहरूमा डर पैदा हुन्छ र यस्तो अपराध कम हुन सक्छ। समाजमा सुरक्षाको अभाव पनि बलात्कारका घटनाहरू बढ्नुको अर्को कारण हो। विशेषगरी रातको समयमा सार्वजनिक स्थान, यातायात, कार्यस्थल वा विद्यालय नजिक पर्याप्त सुरक्षा नहुँदा महिलाहरू असुरक्षित महसुस गर्छन्। सडक बत्तीको अभाव, निगरानी प्रणाली नहुनु र प्रहरी गस्ती कम हुनुजस्ता कारणले अपराधीहरूलाई मौका मिल्ने गर्दछ। त्यसैले सुरक्षा व्यवस्थालाई आधुनिक र प्रभावकारी बनाउन आवश्यक छ। सीसीटिभी क्यामेरा, सडक बत्ती, नियमित प्रहरी गस्ती र सुरक्षित सार्वजनिक यातायात व्यवस्था जस्ता उपायले यस्तो अपराध घटाउन सहयोग गर्न सक्छ। कानुनी पक्ष पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण छ। बलात्कारजस्तो जघन्य अपराधका लागि कडा कानुन आवश्यक हुन्छ। अपराधीलाई कडा सजाय, छिटो न्याय प्रक्रिया र प्रभावकारी अनुसन्धान प्रणाली हुनुपर्छ। यदि अपराधीलाई तुरुन्तै कडा सजाय दिइन्छ भने समाजमा स्पष्ट सन्देश जान्छ कि यस्तो अपराध सहन गरिँदैन। साथै पीडितलाई न्याय दिलाउने प्रक्रियामा संवेदनशीलता पनि आवश्यक छ। धेरै पीडितहरू सामाजिक लाज, डर वा दबाबका कारण घटना बाहिर ल्याउन सक्दैनन्। त्यसैले पीडितमैत्री वातावरण बनाउनु अत्यन्त आवश्यक छ। शिक्षा पनि यस समस्याको दीर्घकालीन समाधान हो। विद्यालयदेखि नै लैङ्गिक समानता, सम्मान र मानव अधिकारको शिक्षा दिनुपर्छ। केटा र केटी दुवैले एकअर्काप्रति सम्मानजनक व्यवहार गर्न सिक्नुपर्छ। यदि बाल्यकालदेखि नै सही मूल्य र संस्कार सिकाइयो भने भविष्यमा यस्ता अपराध कम हुने सम्भावना बढ्छ। मिडिया र सामाजिक सञ्जालको भूमिका पनि महत्त्वपूर्ण हुन्छ। मिडियाले यस्ता घटनालाई जिम्मेवार ढंगले प्रस्तुत गर्नुपर्छ। पीडितको गोपनीयता जोगाउने र अपराधीलाई उजागर गर्ने कामले समाजमा सचेतना बढाउन सक्छ। साथै सामाजिक सञ्जालमार्फत सचेतना अभियान चलाएर महिलाको सुरक्षा र अधिकारबारे जनचेतना फैलाउन सकिन्छ। समाजका सबै वर्ग—सरकार, प्रहरी, विद्यालय, परिवार र नागरिक समाज—एकजुट भएर काम नगरेसम्म यो समस्या समाधान हुन गाह्रो हुन्छ। सरकारले बलात्कार विरुद्ध कडा नीति बनाउनुका साथै यसको प्रभावकारी कार्यान्वयन गर्नुपर्छ। प्रहरीले छिटो अनुसन्धान र निष्पक्ष कारबाही गर्नुपर्छ। परिवारले आफ्ना छोराछोरीलाई नैतिक शिक्षा दिनुपर्छ भने समाजले पीडितलाई सहयोग गर्ने वातावरण बनाउनुपर्छ। अन्त्यमा, बलात्कारजस्तो अपराध केवल कानुनको विषय मात्र होइन, यो मानवताको प्रश्न हो। यदि समाज सुरक्षित र सभ्य बनाउन चाहन्छौं भने महिलाको सम्मान र सुरक्षालाई पहिलो प्राथमिकता दिनुपर्छ। कडा कानुन, प्रभावकारी सुरक्षा व्यवस्था, गुणस्तरीय शिक्षा र सामाजिक चेतनाको माध्यमबाट मात्र यस्तो जघन्य अपराधलाई नियन्त्रण गर्न सकिन्छ। जबसम्म प्रत्येक व्यक्ति सचेत हुँदैन र गलत विरुद्ध आवाज उठाउँदैन, तबसम्म पूर्ण रूपमा सुरक्षित समाज निर्माण गर्न कठिन हुन्छ। त्यसैले हामी सबैले मिलेर यस्तो अपराध विरुद्ध शून्य सहनशीलताको नीति अपनाउन आवश्यक छ।

रैनादेवी छहरामा रास्वपाको प्रथम पालिका अधिवेशन हुँदै, सभापतिमा चार आकांक्षीको चर्चा

  भुवन रायमाझी पाल्पाको रैनादेवी छहरा गाउँपालिकामा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी रास्वपाको प्रथम ऐतिहासिक पालिका अधिवेशन हुने भएको छ। रास्वपाले

नेपाली कांग्रेस पाल्पा–२ मा प्रतिनिधिसभा निर्वाचनका लागि पाँच जनाको नाम सिफारिस

पाल्पा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर २ मा कांग्रेसले लुम्बिनी प्रदेशसभा सदस्य वीरबहादुर रानासहित पाँच जनाको नाम सिफारिस गरेको छ । क्षेत्रीय कमिटीले सबैको

लुम्बिनी प्रदेशका स्वास्थ्यमन्त्री खेम सारु स्वास्थ्य सेवा सुधारमा जोड दिदै

  लुम्बिनी प्रदेशका स्वास्थ्यमन्त्री खेमबहादुर सारुले स्वास्थ्य सेवाको क्षेत्रमा भौतिक पूर्वाधारसँगै गुणस्तरीय जनशक्ति व्यवस्थापनमा सरकारले